Het rekenonderwijs en het kindergeheugen


 

OnderwijsXtra - Het rekenonderwijs en het kindergeheugenProf. dr. Jan van de Craats, emeritus hoogleraar wiskunde en maatschappij aan de UvA, zet in zijn blog op Didactief online uiteen hoe de problemen in ons rekenonderwijs te wijten zijn aan falende rekenmethodes.

Kinderhersenen en rekenvaardigheden

Werkgeheugen

De professor beschrijft wat er in het kinderbrein verandert als het hard moeten nadenken over de oplossing van een rekensom. De meeste hersenactiviteit vindt plaats in het werkgeheugen. Door oefening wordt dit deel van de hersenen vervolgens beter en sneller in het oplossen van soortgelijke rekensommen; er ontstaan nieuwe verbindingen tussen de hersenneuronen. Verdere oefening blijft wel nodig, want als er verder niets gebeurt, verdwijnt de vaardigheid alweer binnen een paar dagen.

Middentermijngeheugen

's Nachts, tijdens de slaap ontstaan er ook nieuwe verbindingen in een ander hersengebied: het middentermijngeheugen. Die nieuwe verbindingen zorgen ervoor dat het kind de rekensom de volgende dag veel makkelijker kan oplossen. Het werkgeheugen vertoont dan minder activiteit, aangezien het middentermijngeheugen een groot deel van het werk heeft overgenomen.

Langetermijngeheugen

Verder oefenen zorgt ervoor dat er ook nieuwe structuren ontstaan in het langetermijngeheugen, zodat de aangeleerde vaardigheden voor het kind uiteindelijk een routine worden, zoals bij de tafels.

Elementaire vaardigheden

Bij het leren rekenen zullen jonge kinderen, al hun aandacht nodig hebben voor de elementaire vaardigheden als tellen, doortellen en terugtellen. Daarna optellen en aftrekken; eerst onder de 10, dan onder de 20 en onder de 100. Met name de tientalpassering is een gevreesd struikelblok, terwijl ook de "onlogische" manier waarop wij in het Nederlands getallen van twee cijfers uitspreken (bijvoorbeeld vierendertig in plaats van dertig-vier) voor problemen zorgt.

Na optellen en aftrekken komt vermenigvuldigen, waarbij de beheersing op routineniveau van alle tafelproducten tot 10 x 10 de volgende mijlpaal is. Pas als die tafelproducten er goed in zitten, kunnen de volgende stappen gezet worden: vermenigvuldigen van een getal van meer cijfers met een getal van één cijfer, en het vermenigvuldigen onder elkaar van twee getallen van meer cijfers.

Inoefenen

Bij het aanleren van al deze rekenvaardigheden speelt wat hierboven gezegd is over het werkgeheugen, het middentermijngeheugen en het langetermijngeheugen een belangrijke rol. Nieuwe rekenvaardigheden moet het kind immers in opperste concentratie inoefenen met als uiteindelijk doel: routine.

21e Eeuws rekenen

Velen vinden dat het traditionele rekenonderwijs in de 21e eeuw wel kan verdwijnen: alle berekeningen kunnen met een rekenmachine snel en foutloos worden uitgevoerd, dus waarom zou je leerlingen nog met rijtjes sommen vervelen? De rekeneisen zijn deze eeuw veranderd, vinden zij.

Maar de klachten van leraren in het voortgezet onderwijs liegen er niet om: leerlingen weten niet dat het getal 6,0 hetzelfde is als 6.  Of zij menen dat 0,40 tien keer zo groot is als 0,4. Of zij beweren dat je 3 niet door 15 kunt delen, omdat 15 groter is dan 3. Klachten over een gebrek aan elementaire rekenvaardigheden komen echter ook uit de beroepspraktijk. Gedegen rekenonderwijs op de basisschool is dus nog zo gek niet.

Falende rekenmethodes

Professor dr. Jan van de Craats is ervan overtuigd dat:

'de problemen in ons rekenonderwijs grotendeels te wijten zijn aan het feit dat de meeste rekenmethodes voor de basisschool vooral gericht zijn op activiteiten die plaatsvinden in het werkgeheugen. Transport van aangeleerde vaardigheden naar het middentermijngeheugen en het consolideren ervan in het langetermijngeheugen worden echter schromelijk verwaarloosd, met als gevolg dat leerlingen het basisonderwijs verlaten met ernstige manco's in hun getalbegrip en hun rekenvaardigheden'.

In 2008 schreef hij al een Zwartboek rekenonderwijs met als ondertitel: 'Waarom Daan en Sanne niet kunnen rekenen'. Het is nog steeds actueel. U kunt het lezen en downloaden op de website van de professor.

 

© OnderwijsXtra

 

Lees ook deze artikelen over Rekenen:

Beter rekenen door bewegen

Schildklierhormoon onontbeerlijk voor rekenbrein baby

© 2011 Het maken van kopieën of printscreens van onze website(pagina's) of enige andere vorm van duplicatie zonder onze nadrukkelijke en schriftelijke toestemming is verboden.
OnderwijsXtra | Alle rechten voorbehouden | KvK 54015545
privacybeleid | disclaimer