Leerkracht en de te dikke leerling... hoe ga je ermee om?

OnderwijsXtra - De leerkracht en de te dikke leerling.... hoe ga je ermee om?Eén op de acht kinderen tussen de 4 en 12 jaar heeft te maken met overgewicht. Hoe ontstaat dit overgewicht eigenlijk? Alleen door teveel eten? En hoe kun je als leerkracht en school deze kinderen helpen?

Oorzaken overgewicht

Naast verkeerde eetgewoontes, spelen opvoeding, het voorbeeldgedrag van ouders, een gebrek aan beweging, psychologische factoren, sociaaleconomische factoren en erfelijke factoren een rol bij het ontstaan van overgewicht bij kinderen. Wat hun eetgewoonten betreft: slechts 21 tot 30 procent van de kinderen tussen de 2 en 8 jaar eet genoeg fruit. Met het eten van vis (twee keer per week) is het nog slechter gesteld: maar 9 procent van de 2- tot 3-jarigen voldoet hieraan. Van de 4- tot 6-jarigen zelfs nog minder. Ook voor groente halen kinderen tussen de 4 en 6 jaar halen de richtlijn niet. Hierdoor is de inname van ongezonde vetten onevenredig hoog.

Gevolgen overgewicht

De gevolgen van overgewicht bij kinderen kunnen groot zijn. Te denken valt aan fysieke problemen als gewrichtsaandoeningen, diabetes, slaapproblemen, concentratieproblemen en op langere termijn zelfs grotere kans op hart- en vaatziektes en kanker. Daarnaast zijn er ook psychische gevolgen: onzeker worden, een negatief zelfbeeld of gepest worden. Amerikaans onderzoek wijst uit dat men mensen met overgewicht onbewust in negatieve categorieën plaatst, zoals 'lui’ en ‘slecht’. Als leerkracht kun je hier alert op zijn.

Zorg uitspreken

Nicole Boogers en Emma Peters  stellen in hun artikel Aandacht voor overgewicht op de basisschool: 'Het is belangrijk dat je zorgen over een kind met overgewicht als leerkracht bespreekt met de ouders en dus niet ontloopt. Veel leerkrachten vinden het lastig om gevoelige onderwerpen met ouders te bespreken, omdat je de ouders dan direct aanspreekt op hun manier van (op)voeden. Als je dit moeilijk vindt, kun je om raad vragen bij de intern begeleider. In overleg met hem of haar kan het kind eventueel ook in het zorgteam besproken worden.

 

Bij het zorgteam kun je indien nodig leerlingen anoniem inbrengen en bespreken hoe je het overgewichtsprobleem het beste bij de ouders kunt aankaarten. Soms zijn de leerling en de thuissituatie al bekend bij het bekend bij het zorgteam. Dan is het zinvol om het gesprek met de ouders samen met de intern begeleider van de school aan te gaan. In het kader op pagina 20 vind je een stappenplan dat je kunt gebruiken ter ondersteuning in het gesprek met de ouders.'

Rekening houden met overgewicht

Verder stellen zij: 'Niet alle kinderen met overgewicht hebben last van hun gewicht. Betrek kinderen bij de eventuele aanpak. Als overgewicht de ontwikkeling van het kind belemmert, is het belangrijk dat ook de school daarmee aan de slag gaat. Elk kind is uniek, dus ook het kind met overgewicht.

Leerkrachten kunnen ervoor zorgen dat ze hun onderwijsaanbod aanpassen aan dit kind. Je kunt bijvoorbeeld een gedifferentieerde gymles geven: je past de gymlessen aan voor het kind met overgewicht. Stimuleer het kind en moedig het aan om de doelen te bereiken die voor het kind haalbaar zijn. Zo kun je bijvoorbeeld de klas drie rondjes laten rennen, en het kind met overgewicht drie rondjes laten lopen. Het is hierbij wel belangrijk dat je als leerkracht de klas ervan bewust maakt dat iedereen anders is.

Gevaar van pesten

Houd het kind sociaal en emotioneel goed in de gaten, bijvoorbeeld op het schoolplein. Het kan zijn dat het kind tijdens het buiten spelen gepest wordt door andere kinderen. Het kind durft dit misschien niet tegen je te zeggen, omdat de andere kinderen dan zullen merken dat het kind aan het ‘klikken’ is. Dan bestaat er de kans dat ze het kind buiten school ‘terugpakken’. Als je weet dat een kind wordt gepest op het schoolplein, zorg er dan voor dat de andere leerkrachten op de hoogte worden gesteld. Als je dat hebt gedaan kun je met het kind dat gepest wordt en de collega’s die buiten lopen een teken afspreken. Als het kind de afgesproken beweging doet, weten alle leerkrachten dat er iets aan de hand is en kunnen zij direct ingrijpen. 

Daarnaast is het natuurlijk belangrijk om de problemen individueel met het kind met overgewicht te bespreken: voelt het kind zich bijvoorbeeld al veiliger op het schoolplein? Deze gesprekken kunnen door de eigen leerkracht gevoerd worden, maar ook door een ander vertrouwenspersoon binnen de school. Ten slotte is het belangrijk sociale vaardigheden met de hele school te trainen, hierdoor leren kinderen elkaar te respecteren.'

Leerkracht als rolmodel

De leerkracht is een rolmodel voor kinderen: speel een keer een potje voetbal mee op het schoolplein en eet zelf ook fruit in de pauze. En zorg bij feestelijke activiteiten – zoals je verjaardag of het schoolkamp– voor gezonde snacks. Zo leer je kinderen dat gezond ook lekker kan zijn en dat gezond ook bij een feestje kan horen.

Tussen de lessen door kun je een bewegingsspelletje doen of nog beter: bewegend leren! Zo kunnen kinderen hun energie kwijt en zich daarna weer beter concentreren. Ook is het belangrijk om kinderen bewust te maken van de oorsprong van voedsel en dat je beïnvloed wordt door reclames. Bekijk bijvoorbeeld eens tijdens de fruitkring met kinderen reclames en vraag aan ze of het product gezond is en ga daarna op onderzoek uit of het daadwerkelijk gezond is.

OnderwijsXtra - Leerkraht en de te dikke leerling... hoe ga je ermee om?Samenwerken tegen overgewicht

Het komt regelmatig voor dat kinderen met overgewicht uit een gezin komen, waar meerdere problemen zijn en diverse instanties betrokken. Hierdoor is vaak onduidelijk wie welke taak heeft en wie verantwoordelijkheid draagt.
Een casemanager die als een spin in het web iedereen op de hoogte houdt van uitgezette acties is noodzakelijk. Helaas werkt dit nog niet altijd. Vaak is het onduidelijk wie deze casemanager moet betalen: de gemeente of de verzekeraar? Door bezuinigingen komt op dit gebied maar weinig van de grond. Soms is het mogelijk om de verpleegkundige van de GGD of de schoolmaatschappelijk werker deze rol te geven.

Gaat u naar Boogers Voeding-Educatie voor het stappenplan voor de leerkracht:  'Ondersteuning bij een oudergesprek'. Hier leest u ook wat de school kan doen om een gezonde leefstijl bij de leerlingen te promoten, zoals het traktatie- pauze en waterbeleid.

Voordelen

Aandacht voor de gezondheid van leerlingen levert alleen maar voordelen op voor iedereen. Want als de leerlingen gezonder zijn, zitten zij beter in hun velletje en verzuimen ze minder. Zo verbetert het leerproces en vergt het lesgeven minder energie van de leerkracht. Daarnaast blijkt uit verschillende onderzoeken dat lichamelijk fitte leerlingen hoger scoren dan hun minder fitte leeftijdsgenoten (Loket Gezond Leven).

Heeft u vragen rondom overgewicht op de basisschool? Neemt u dan contact op met Nicole Boogers van Boogers Voeding Educatie via telefoonnummer 06-28167986.

Lees ook: Steeds meer scholen hebben aandacht voor gezondheid

Zie ook:  Gezonde School Info

 
© 2011 Het maken van kopieën of printscreens van onze website(pagina's) of enige andere vorm van duplicatie zonder onze nadrukkelijke en schriftelijke toestemming is verboden.
OnderwijsXtra | Alle rechten voorbehouden | KvK 54015545
privacybeleid | disclaimer